حاشيه نشيني

خصيصه های فرهنگی ،اجتماعی مناطق حاشيه نشين نشان می دهداين مردم چون وسيله ای جهت اظهارعقيده،طرح خواسته هاونيازهانمي يابندوبه نوعی بادنيای خارج ازخودقطع رابطه کردندوخواسته ياناخواسته درجامعه شهری ازنظر فرهنگی اجتماعی و... به حاشيه رانده شده اند.
مردم مناطق حاشيه نشين رامی توان به دوگروه عمده تقسيم کرد:گروه نخست که نسل اول حاشيه نشينان راتشکيل می دهندعمدتاافرادمحافظه کارراشامل می شود. دراينجاهرچه محيط زندگی اراده کندوپيش بياوردپذيرفته می شوداماکمترين حرکتی درراه بهترساختن محيط زندگی صورت نمی گيردزيرا حاشيه نشينان به دليل داشتن منبع درآمدی غيرمطمئن ونگرانی ازتامين معيشت خودهمواره احساس ضعف وناتوانی می کنندوهمين امرموجب می شودکه به جای کوشش وفعاليت بيشتربه دنبال شانس وسرنوشت بگردند.
گروه دوم رانسل جوان وجديدحاشيه نشين تشکيل ميدهدکه عمدتا افرادتندرويی می باشنداين مردم به دليل نارضايتی ازوضع موجودهمواره به حالت آتش زيرخاکستربوده وپيرو حرکتهای اعتراضی وانقلابی هستندوازاين روست که به اعتقاددکترحسين شکوئی برای تثبيت سياسی وجلو گيری ازناآرامی های داخلی درشهرهای جهان سوم تاکيدبرعامل اعتيادبيشتر موردتوجه بوده وحتی يک نوع ارتباط هميشگی ميان فقرواعتيادوجودداشته است...مثل اينکه غرب واستعماربه يک نوع رابطه متقابل ميان شهرنشينی،امنيت داخلی واعتيادمعتقدند(حسين شکوئی1379).
دراين مناطق گوشه گيری مردم ازجامعه شهری اعتقادبه جبروسرنوشت رادرنزدآنهاتقويت می کند.روشن است که اين طرزتفکرهمراه باپايين بودن سطح معيشت سوء ظن خاصی رانسبت به دنيای خارج اززاغه ها سبب می شود.
طبقه کم درآمدمعمولادرفکربالابردن قدرت جسمی ونيروی بازوی خويش است تابتوانددرجامعه شهری جايی برای خودبيابد.علاقه به ورزشهای رزمی وبدنسازی وپرورش اندام دربين جوانان اين مناطق درهمين راستا می باشد.
درپاره ای ازمواردهم مانندمسائل مربوط به انتخابات آرای سياسی حاشيه نشينان اهميت تعيين کننده ای رادارامی باشدچون دراين مناطق باوجودنارضايتی های زيادبه دليل بيکاری وعدم امنيت شغلی وترس ازمؤسسات دولتی ونظايرآن ميزان چنين مشارکت هايی زيادمی باشد.
يک زن زاغه نشين برزيلی تصويرذهنی خودراازمناطق حاشيه نشين اين گونه ارائه می دهد«اينجابه مثابه زباله دانی می ماندکه به جای زباله،مردم بيچاره ودرمانده درآن جای گرفته اند...که تماشای کتک کاری افرادبرای آنهاهمان لذتی راداردکه مسابقه گاوبازی برای مردم مادريد.»
اصولادرجهت سالم سازی محيط زاغه ها وخارج کردن آنان اززيستن درحاشيه وواردشدن درمتن جامعه شهری لازم است که درهمه زوايای زندگی مناطق حاشيه نشين دگرگونی هايی به وجودآيدواين امرتنهابارشدفکری وفرهنگی وبالا رفتن آگاهيهای اجتماعی مردم منطقه عملی خواهدشد.
دگرگونی درزندگی حاشيه نشينان زمانی عملی خواهدشدکه بسترمناسبی برای تغييرات فرهنگی وزدودن فقرفرهنگی که بسيارمخرب تراز فقراقتصادی است فراهم آيدواين مردم ازنتيجه همه برنامه ها واقدامات مطمئن باشندواعتمادلازم رانسبت به مسؤولين شهری داشته باشندکه دراين صورت خواهدبودکه تغييردرروشهای زندگی بوجود می آيد.
منابع:
1 – شکوئی،حسين،حاشيه نشينان شهری ،انتشارات مؤسسه تحقيقات اجتماعی وعلوم انسانی دانشگاه تبريز،1356
2 - شکوئی،حسين،ديدگاههای نودرجغرافيای شهری،سمت،1379
3 – مشهدی زاده ،ناصر،تحليلی ازويژگيهای برنامه ريزی شهری درايران،علم وصنعت،1378

حميدولي زاده